شیوه‌های ایجاد و افزایش رفتارهای مطلوب

شیوه‌های ایجاد و افزایش رفتار‌های مطلوب عبارتند از :
الف) تقویت افتراقی
ب) شکل دهی
ج)آموزش مهارتهای رفتاری

تقویت افتراقی

تقویت افتراقی عبارتست از کاربرد تقویت و خاموشی به منظور افزایش وقوع رفتار هدف مطلوب و کاهش وقوع رفتارهایی که در رفتار هدف تداخل ایجاد می‌کنند.
کاربرد تقویت افتراقی
مثال خانم ویلیامز ، قبل از استفاده از شیوه‌های تغییر رفتار:
پیشایند …………………………………….پاسخ………………………………………….پیامد
زمانی که پرستاری حضور دارد خانم ویلیامز شکایت می‌کند بلافاصله پرستار به او توجه می‌کند
نتیجه:احتمال شکایت کردن خانم ویلیامز زمانی که پرستار حضور دارد ، افزایش می‌یابد.
بعد از استفاده از تقویت افتراقی:

پیشایند …………………………………………پاسخ……………………………………..پیامد
زمانی که پرستاری حضور دارد خانم ویلیامزحرف مثبتی می‌زند پرستاران توجه می‌کند
نتیجه:در آینده ، زمانی که پرستاری حضور دارد ،‌احتمال اینکه خانم ویلیامز حرفهای مثبتی بزند بیشتر میباشد :
پیشایند ………………………………………….پاسخ…………………………………………….پیامد
زمانی که پرستاری حضور دارد خانم ویلیامز شکایت می‌کند پرستاران توجه نمی‌کند

نتیجه: در آینده ،احتمال شکایت کردن خانم ویلیامز کمتر می‌شود.

همانطور که ملاحظه می‌کنید ، پرستاران تقویت و خاموشی ،‌ دو اصل مرتبط با تقویت افتراقی را به کار بستند .
تعریف تقویت افتراقی
تقویت افتراقی شیوه‌ای رفتاری است که در آن تلاش می‌شود فراوانی رفتارهای مطلوب افزایش و فراوانی رفتارهای نامطلوب کاهش یابد .هر بار که رفتار مطلوبرخ می‌دهد تقویت می‌شود.این امر منجر به افزایش احتمال بعدی رفتار مطلوب می‌گردد.در عین حال رفتارهای نامطلوبی که با رفتار مطلوب تداخل کند تقویت نمی‌شود. این امر منجر به کاهش احتمال بعدی رفتار نامطلوب می‌شود . بنابراین تقویت افتراقی شامل ترکیبی از :

الف ) تقویت رفتار مطلوب و ب)خاموشی رفتارهای نامطلوب است .
تقویت افتراقی روشی مؤثری برای افزایش رفتار مطلوب است ،‌چرا که با کاهش رفتار تداخل کننده از طریق خاموشی ، برای وقوع رفتار مطلوب فرصتی ایجاد می‌شود و تقویت می‌گردد.

چه زمانی از تقویت افتراقی استفاده می‌شود
قبل از اجرای تقویت افتراقی باید از مناسب بودن آن اطمینان حاصل کنید . برای استفاده از تقویت افتراقی باید به سه سؤال پاسخ دهید :
آیا قصد دارید میزان رفتار مطلوب را افزایش دهید ؟
آیا این رفتار تاکنون حداقل چند بار رخ داده است ؟
آیا به تقویت کننده‌ای دسترسی دارید تا بتوانید به دنبال وقوع رفتار به کار برید ؟

چگونه از تقویت افتراقی استفاده کنیم
مراحل زیادی در استفاده از تقویت افتراقی نقش دارند . این مراحل عبارتند از :
تعریف رفتار مطلوب . شما باید به روشنی رفتار مطلوبی را که قصد دارید تا با استفاده از تقویت افتراقی افزایش دهید شناسایی و تعریف کنید .تعریف واضح رفتار به شما کمک می‌کند تا مطمئن شوید که رفتار بدرستی تقویت شده است و نیز به شما اجازه می‌دهد تا برای تعیین موفقیت آمیز بودن درمان ، رفتار را ثبت کنید .
تعریف رفتار های نامطلوب . شما همچنین باید به روشنی رفتارهای نامطلوبی را که قصد دارید با استفاده از تقویت افتراقی کاهش دهید تعریف کنید.تعریف دقیق رفتار نامطلوب به شما کمک می‌کند تا هنگام وقوع رفتار نا مطلوب از تقویت استفاده نکنید .و همچنین به شما اجازه می‌دهد تا برای تعیین اینکه آیا رفتارهای نامطلوب به دنبال استفاده از تقویت افتراقی کاهش می‌یابند ، آنها را ثبت کنید .
شناسایی تقویت کننده . روش تقویت افتراقی شامل تقویت کردن رفتار مطلوب و خودداری از تقویت رفتار ناطملوب است . بنابراین شما باید تقویت کننده‌ای را که قصد دارید از آن در شیوه تقویت افتراقی استفاده کنید ، شناسایی نمایید .از آنجا که ممکن است در مورد افراد مختلف تقویت کننده متفاوت باشد ، تعیین تقویت کننده ویژه برای شخصی که با او کار می‌کنید ،‌اهمیت دارد.یک روش ، به کار بردن تقویت کننده‌ای است که در حال حاضر رفتار نامطلوب فرد را حفظ می‌کند و می‌دانید که تقریبا مؤثر است .روش دیگربرای شناسایی تقویت کننده‌ این است که فرد را مورد مشاهده قرار دهیم و فعالیتها و علایقی را که دنبال می‌کند یادداشت کنیم :شخص از انجام چه کاری لذت می‌برد یا چه عکس العملی او را خوشحال می‌کند . روش دیگر برای شناسایی تقویت کننده‌ها در مورد افراد خاص این است که ازآنها بپرسیم چه چیزی دوست دارند ،‌از انجام چه کاری لذت می‌برند ، اوقات فراقت خود را چگونه می‌گذرانند ، اگر پول داشتند چه می‌خریدند ، و از نظر آنها چه چیزی جایزه است .(والدین یا معلمانی که آنها را بخوبی می‌شناسند می‌توانند اطلاعات مفیدی در این زمینه بدهند ) روش دیگر این است که انواع محرکهای مختلف را امتحان کنیم و ببینیم کدامیک از آنها تقویت کننده است . روش دیگر این است که هر تقویت کننده بالقوه وابسته را بر اساس پاسخ کنشی فرد ایجاد کنیم(واکر ،‌برگ ، ویگینز ، مالدون و کاوناف ،‌۱۹۸۵ ) .اگر فراوانی یا مدت پاسخ ، زمانی که محرک وابسته به پاسخ است ، افزایش یابد ، ثابت می‌شود که محرک تقویت کننده است .برای مثال : واکرسبب شد تا دانش آموزان ، برای فعال کردن بازیها یا وسایل الکتریکی متفاوت ( شامل ضبط صوت برای پخش موسیقی ، پنکه یا قطار ) کلیدی را فشار دهند . آنها مدت فعالیت کلیدها را ثبت کردند تا تعیین کنند کدامیک از محرکها برای دانش آموزان تقویت کننده‌اند .اگر دانش آموز کلیدی را فشار می‌داد که مدت ولانی‌تری موسیقی پخش می‌کرد ،‌محقق به این نتیجه می‌رسید که موسیقی برای دانش آموز تقویت کننده است .
تقویت فوری و مداوم رفتار مطلوب .
حذف تقویت رفتارهای نامطلوب .